Makedonya’da Arıcılık

Erasmus Let Bee Projesi için Makedonya Arıcılığı Üzerine bir Rapor

1. İklim

Makedonya’nın coğrafi konumu ve yükseltileri nedeniyle ülkedeki iklim kısmen Akdeniz ve Karasaldır ve doruk noktaları 2000 metreyi aşan dağlarda ise iklim Dağlıktır. Yazlar genellikle alçak bölgelerde (örn. Üsküp’te) bulunan vadilerde sıcaktır ve maksimum sıcaklıklar genellikle 30° C civarındadır. Sıcaklık aralığı yüksektir ancak nem yüksek değildir, bu nedenle geceler serindir, ancak günler, 40° C maksimum sıcaklıklar ve en kurak bölgelerde 250 mm’yi geçmeyen az miktardaki yağışla, kavurucu olabilirken, en doğu ve batı kısımlar dağlıktır ve yazları çok yüksek sıcaklıklara rastlanmaz ve biraz daha fazla yağış görülür. Güneş sık görülür ve öğleden sonra gök gürültülü fırtınalar şeklinde olan yağışlar ise nispeten az görülür. Kışlar genellikle -20 dereceye varan soğuk hava getiren soğuk hava dalgalarıyla yumuşak geçer. Dağlık bölgelerde kar, 1 metreyi aşacak yüksekliklere ulaşabilir.

Son zamanlarda, Makedonya’da, arıların yaşamı üzerinde olumsuz etkilere sahip mevsimsel olmayan meteorolojik durumlar meydana geldi. Bu iklim değişiklikleri ve etkilerinin arıların ömrü üzerine etkileri olumsuz olmuştur. İlkbahar ve yaz mevsimlerinde yaşanan şiddetli kuraklık ve sıcak rüzgarlar bal florasının kurumasına, ve bu sebeple zayıf arı kolonilerinin arıcılar tarafından herhangi bir müdahale yapılmazsa düzenli olarak açlık çekmesine sebep olabilmektedir.

Makedonya Cumhuriyeti’nin en güney kesiminde, özellikle Vardar nehrinin alt kısmında kışlar oldukça yumuşak geçtiği için ana arıların genellikle kış aylarında da yumurtlamaya devam ettiği bilgisi oldukça ilginçtir.

2. Bal Akımı

Makedonya’nın yükselti özellikleri, Mayıs ve Haziran aylarında (alçak bölgelerde) ve Haziran ve Ağustos aylarında dağlık bölgelerde bal akışının ana koşullarıdır; Ağustos ayında koşullar oluşursa, bal akışı, balçiği üreten orman türlerinde ortaya çıkar ve bal arıları ‘Medlichovets’ olarak adlandırılan siyah (koyu) orman balını üretirler.
Asıl bal beyaz üçgül (Trifolium spp), fiğ (Vitsio spp), kekik (Thymus spp), Böğürtlen (Rubus fructicosus) gibi bitkilerden gelir. Orman türlerinin en önemlisi beyaz akasyadır (Robinia pseudoacacia). Kara çalı çok yüksek kalitede bal veren sıcaklık seven bir bitkidir (Paliurus spinosa). Dağlık kesimlerde Kuerkus adı verilen, meyveleri ve yaprakları üzerinde balçiği üreten bir meşe türü vardır ve arılar bu balçiğinden tüketiciler arasında açık renkli bal kadar beğenilen kara balı üretirler. Ülkenin bazı bölgelerinde kolza ve ayçiçeği yetiştirilir, ancak bunlardan üretilen bal az önce bahsedilen kadar değerli görülmez.

Ayrıca, bal florasının biyolojik çeşitliliğinin çok gelişmiş olması sebebiyle, ülkedeki balın %98’inin polifloral olduğunu belirtmek de önemlidir. Son zamanlarda yapılan çalışmalar, balın yalnızca %2’sinin monofloral olduğunu ve bu balın beyaz akasyadan (Robinia pseudoacacia) üretildiğini göstermiştir. Bu balın rengi çok açıktır, hoş bir tat ve kokuya sahiptir ve tüketimi kolaydır, bu da alıcılar tarafından çok aranan bir bal olmasını sağlar.

3. Başlıca Arıcılık Organizasyonları

Ulusal seviyede, ülkedeki tüm çiftçileri bir araya getiren Makedonya Cumhuriyeti Çiftçileri Federasyonu adı verilen daha geniş bir çatı örgütün üyesi olan 2 ulusal federasyon bulunmaktadır. Organik arıcılar, organik üreticilerin çıkarlarını münhasıran temsil eden Makedonya Organik Üreticiler Federasyonu’na yerel üretici dernekleri aracılığıyla tek tek katılırlar.

Bu proje Erasmus+ Programı kapsamında Avrupa Komisyonu tarafından desteklenmektedir. Ancak burada yer alan görüşlerden Avrupa Komisyonu ve Türkiye Ulusal Ajansı sorumlu tutulamaz.